Heethoofd - Leen Steen
Twee jaar uit het leven van een Rotterdamse punker.
Leen Steen heeft zijn verblijf van ruim twee jaar binnen de Rotterdamse punkscene in romanvorm gegoten. In zijn boek Heethoofd beleeft hij al dan niet samen met huisgenoten en vrienden als Kikker, Scherf, Kaya en Vincent en de undercover vriendin Mathilde, vele avonturen, met als basis hun tot Ambassade omgedoopte woonunit in het Scheepvaartkwartier. Avonturen die niet zelden eindigen met geweld, politie, gezeik en culminerend in drank en drugs en dagenlang op bed liggen om op te knappen en de wereld opnieuw te beschouwen.
Punk, of de geboorte van een generatiekloof, ligt veel ouderen nog vers in het geheugen. De term komt uit het Engels en staat voor tuig en schorem: een geuzennaam. Ontstaan in het midden van de jaren ’70 uitte de jeugd zich met groot wantrouwen tegen de gevestigde orde en stelde op anarchistische wijze het individu centraal. Menig ouder schudde teleurgesteld het hoofd bij het aanschouwen van hun kroost: hanenkammen op het hoofd en gekleed in leren jacks met bandnamen, afgedragen broeken en stevige Dr. Adams.
In Amsterdam en Rotterdam was punk een niet te missen beweging. Het kraken van woningen, als onderdeel van het anti-establishment denken, werd gemeengoed. Wooncommunes ontstonden en vergingen al naar gelang vaak onbewoonbaar verklaarde huizen werden afgebroken. Begeleid door politie en ME verwerden uitzettingen vaak ongekende happenings.
Toch was het niet enkel opstand en revolte dat de punkklok sloeg. Uit een doe-het-zelf mentaliteit ontstonden kleine bedrijfjes als uitgeverijen, galeries en platenmaatschappijen. Bestemd om uiting te geven aan hun creativiteit en om te laten zien dat punks in eigen onderhoud konden voorzien. Het mag duidelijk zijn dat deze vorm van anarchisme weinig bijval genoot van officiële zijde.
Onbekend bij het grote publiek is dat ook punkers kampten met crises. Punk zijn behelsde meer dan groepsgewijs naar optredens gaan, woningen kraken, de boel op stelten zetten en sociale eilandvorming. Punk mag je best kenmerken als een levensstijl. Wel eentje die na verloop van tijd bij menigeen het ware geloof erin, bij gebrek aan succes (vanwege het ongeorganiseerde karakter ervan), deed verwateren.
In het boek Heethoofd worden niet zozeer deuren opengeschopt, die ruim veertig jaar na dato nog altijd gesloten of domweg onvindbaar waren, maar doet de schrijver meer een heel persoonlijk boekje open. Wie denkt dat dit boek beter best bij de boekhandel kan blijven of de brandstapel verdient zit er vet naast. Dit persoonlijk relaas verhaalt niet louter over excessen. Het behandelt ook de innerlijke strijd van een aanvankelijk heethoofdig straatvechter, die naar mate het boek vordert vraagtekens zet bij zijn eigen bestaan. En niet alleen in de punk vorm.
Het is een roman van verraad en samenzijn, lachen en teleurstelling en geeft een heldere kijk op deze voor velen ongekende wereld. En wie denkt dat punkers ongeletterden zijn … er is een verrassing in de vorm van het hoofdstuk met de titel Het foute feest. Zowel hilarisch als onthutsend geeft Leen Steen duidelijk het idealisme en statement van punk en punkers weer. Dit stukje ware literatuur mag met recht wedijveren met hoofdstuk 55 uit de roman Tachtig van Jaap Scholten waarin de gekkin mevrouw Lopez Cardozo een dolkomische hoofdrol speelt. En niet alleen omdat ze Laphroaig drinkt.
Na een avontuurlijk begin, het oppervlakkige en herkenbare deel waarover kranten en opiniebladen zo graag met de wijsvinger waarschuwend omhoog berichtten (of juist de zaak verzwegen), rekent Leen Steen in de laatste vier hoofdstukken (allesbehalve resoluut) af met punk in het algemeen en zichzelf in het bijzonder. Heethoofd is niet alleen een terugblik op een ongekend turbulente tijd, het laat de hedendaagse lezer vooral ook het belang van idealen zien.
Leen Steen (1964) maakte de punkperiode zelf mee in Rotterdam. Hij is in de stad bekend als ex-platenbaas van Tocado Records en is oud-programmeur en -directeur van poppodium Exit. Heethoofd is zijn debuut.
Heethoofd (2017) is een uitgave van Uitgeverij Passage. Het boek kost € 22,50.
Waardering:
Boekbespreking door Peter Joore
email mijGepubliceerd: 22-12-2017